شهر مقدس قم میزبان مدرسه پاییزه معناشناسی در اصول فقه با عنوان «افق‌های نوین استنباط: کاربست معناشناسی شناختی در اصول فقه» است. این رویداد با هدف بررسی پیوند میان علم اصول و حوزههای نوظهور دانشی ترتیب داده شده تا ابزارهای استنباط فقهی با یافته‌های جدید علوم شناختی هم‌سو شده و ظرفیت‌های معناشناسی در این فرایند واکاوی شود.
معناشناسی شناختی و علم اصول
حجت‌الاسلام محمدمهدی تهرانی، مدیر پژوهشکده فقه و نظامات اجتماعی (۶۹۸۳۵۱۶)، بر ضرورت بررسی ارتباط علم اصول با علوم جدید تأکید کرد.
امروزه با حوزههای دانشی متعددی در جهان مواجه هستیم که با علم اصول ارتباط و نسبت دارند. این نسبت‌مندی، به معنای دادوستد علمی میان علم اصول و این حوزه‌هاست که نیازمند واکاوی، مطالعه تطبیقی و بررسی دقیق است.
اگرچه در دهه‌های گذشته مباحث هرمنوتیک توجه ویژه‌ای در حوزههای علمیه داشت، اما اکنون زمان آن رسیده تا حوزه‌هایی مثل علوم شناختی، زیست‌شناسی، هوش مصنوعی و جنگ شناختی مورد بررسی قرار گیرند.
توسعه مطالعات اصولی بدون مطالعه ادبیات تخصصی این علوم ممکن نیست؛ به همین دلیل، محوریت این مدرسه بر نسبت معناشناسی شناختی با علم اصول است.
این رویکرد علمی پژوهشگران را به مرزهای دانش می‌برد. اهمیت چنین موضوعاتی را می‌توان در انتشار بیش از ۲ هزار مقاله و کتاب درباره هیئت‌ها در یک سامانه مشاهده کرد. کل برنامه در قالب ۴۴ نشست و کارگاه تخصصی طی پنج روز فشرده اجرا میشود که سه روز نخست آن به نشستهای تخصصی و دو روز پایانی به برگزاری کارگاه‌ها اختصاص دارد.
۴۴ نشست و کارگاه در شهر مقدس قم
شرکت‌کنندگان در سه روز اول با مفاهیم علم اصول و ادبیات معناشناسی شناختی آشنا می‌شوند و سپس در دو روز بعدی، مسائل خاص اصولی را بر پایه مباحث ارائه‌شده تحلیل می‌کنند.
حضور حداقل سه استاد در هر کارگاه، محیطی برای هم‌افزایی علمی در بررسی موضوعات تخصصی فراهم می‌کند.
بخش آسیب‌شناسی نیز در این دوره پیش‌بینی شده است تا از طریق نقد دیدگاه‌های رقیب، گفت‌وگوهای علمی شکل بگیرد.
این مدرسه علمی توسط پژوهشکده فقه و نظامات اجتماعی وابسته به مجتمع حوزوی امام رضا(ع) و با همکاری مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) در شهر قم برگزار میشود.
تاریخهای برگزاری این دوره شامل ۲۹ مهر، ۶، ۱۳ و ۲۷ آبان و ۴ آذرماه ۱۴۰۵ است. مخاطبان این دوره استادان حوزه علمیه، طلاب سطوح عالی و دانشجویان رشتههای مرتبط هستند.
متقاضیان میتوانند از طریق درگاه اینترنتی ثبتنام کنند، هرچند ارسال مدارکی که توانمندی‌های متناسب با دوره را تأیید کند، برای پذیرش الزامی است.
این رویداد با پیوند دادن علم اصول فقه به علوم مدرنی مانند هوش مصنوعی و علوم شناختی، تلاش می‌کند ابزارهای استنباط دینی را با تحولات علمی جهان امروز به‌روزرسانی کند تا پاسخ‌های فقهی با واقعیت‌های شناختی انسان مدرن سازگار باشد.
سؤالات متداول
مدرسه پاییزه معناشناسی در چه تاریخهایی برگزار میشود؟
این دوره در تاریخهای ۲۹ مهر، ۶، ۱۳ و ۲۷ آبان و ۴ آذرماه ۱۴۰۵ برگزار میگردد.
ساختار آموزشی این مدرسه چگونه است؟
برنامه شامل ۴۴ نشست و کارگاه در ۵ روز است؛ ۳ روز برای نشستهای تخصصی و ۲ روز برای کارگاههای عملی.
چه کسانی میتوانند در این دوره شرکت کنند؟
استادان حوزه علمیه، طلاب سطوح عالی و دانشجویان رشتههای مرتبط با حوزههای دانشی این دوره میتوانند ثبتنام کنند.
محل برگزاری این مدرسه کجاست؟
این رویداد در شهر مقدس قم و در محل مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) برگزار میشود.
