محمد دادرس، مدیرکل هواشناسی گیلان، با هشدار درباره شدت پدیده سوپر النینو، پیش‌بینی کرد بارشهای پاییزی این استان از حالت نرمال فراتر برود. هدف از این هشدار، آماده‌سازی دستگاه‌های اجرایی برای مواجهه با شرایط غیرمتعارف است تا اثرات مخرب تغییرات اقلیمی که گیلان را در زمره پنج استان حادثه‌خیز کشور قرار داده، به حداقل برسد.
سرعت گرمایش زمین در سال‌های اخیر بیشتر شده است. سازمان جهانی هواشناسی در سال ۲۰۲۳ افزایش دمای ۱.۵ درجه را ثبت کرد و این روند در تمام ماه‌های آن سال ادامه یافت. داده‌های رسمی نشان می‌دهد سال ۲۰۲۷ گرم‌ترین سال تاریخ زمین خواهد بود.
سوپر النینو و تغییرات دمایی اقیانوس‌ها
پدیده النینو معمولاً با افزایش دمای بین ۰.۵ تا ۱ درجه در اقیانوس آرام شکل میگیرد. اما امسال با وضعیتی متفاوت به نام سوپر النینو روبه‌رو هستیم که در آن افزایش دما بین ۱.۸ تا ۲ درجه و در برخی گزارش‌ها تا ۳ درجه ثبت شده است.
تأثیرات مخرب تغییرات اقلیمی در عرض‌های جغرافیایی ۳۰ تا ۶۰ درجه زمین کاملاً مشهود است. از آنجا که ایران و اروپا هر دو در این محدوده قرار دارند، زنگ خطر برای مدیریت بحران در این مناطق به صدا درآمده است.
هم‌زمانی نوسانات اقیانوس اطلس شمالی (NAO)، نوسانات قطبی (AO) و دوقطبی اقیانوس هند، اثرات سوپر النینو را دوچندان می‌کند.
مدیریت این بحران‌ها بدون ابزارهای پایش دقیق ممکن نیست. تحلیل‌های استراتژیک اقلیمی، درست مثل تحلیل‌های سیاسی در دنیای ابزارهای دیجیتال، بر پایه داده‌های دقیق استوار است تا بتوان مسیر پیش‌رو را پیش‌بینی کرد. آمارها تکان‌دهنده است: ۹۰ درصد بلایای طبیعی، ۷۰ درصد تلفات جانی و ۷۵ درصد خسارات مالی ناشی از پدیده‌های جوی است. در این میان، ایران در رده ده کشور پرمخاطره جهان و گیلان جزو پنج استان حادثه‌خیز کشور قرار دارد.
بارشهای حدی و مخاطرات اقلیمی در گیلان
الگوی بارندگی در سال‌های اخیر دستخوش تغییر شده است. بارانی که پیش‌تر مقدار ۱۵۰ میلیمتر آن در سه روز توزیع می‌شد، حالا در کمتر از شش ساعت می‌بارد. نمونه‌های عینی این تغییرات عبارتند از:
- ثبت ۳۲۰ میلیمتر بارندگی در کمتر از ۲۴ ساعت در آستارا
- بارش ۸۴ میلیمتر در ۲.۵ ساعت در رشت
- ثبت ۱۱۷ میلیمتر بارندگی طی ۶ ساعت در املش
- بارش ۳۲۰ میلیمتر در رودسر
دمای استان گیلان نسبت به میانگین بلندمدت ۲.۱ درجه افزایش یافته و این منطقه هفت سال متوالی کاهش بارندگی و خشکسالی را تجربه کرده است.
نگاهی به آمارهای ۳۰ ساله رشت نشان می‌دهد میانگین بارندگی این شهر ۱۳۵۰ میلیمتر است، اما در سال‌های تحت تأثیر النینو، این رقم به ۱۷۰۰ تا ۱۹۰۰ میلیمتر می‌رسد. سال‌های ۱۳۷۲، ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ نمونه‌های بارزی از بارشهای شدید هم‌زمان با النینو بودند.
بارشهای پاییزی در استان فراتر از نرمال پیش‌بینی میشود و دستگاه‌ها باید آماده شرایط غیرمتعارف باشند.
احتمال وقوع سناریوهای پیش‌بینی شده برای پاییز امسال بین ۶۰ تا ۷۰ درصد تخمین زده میشود. برای مطالعه بیشتر درباره النینو می‌توان به گزارش‌های سازمان جهانی هواشناسی مراجعه کرد.
تنها راه کاهش خسارات احتمالی، اقدامات پیش‌دستانه، برگزاری جلسات مستمر و جدی گرفتن هشدارهاست. هدف از این هشدارها ایجاد نگرانی نیست، بلکه هدف، ایجاد آمادگی در دستگاه‌های اجرایی است.
اهمیت این خبر در احتمال وقوع سیلاب‌های ناگهانی و بارشهای حدی در گیلان نهفته است. با توجه به جایگاه گیلان در میان ۵ استان حادثه‌خیز ایران و افزایش دمای اقیانوس‌ها تا ۳ درجه به دلیل سوپر النینو، احتمال تکرار بارشهای شدید سال‌های ۱۳۷۲ و ۱۳۹۷ بسیار زیاد است؛ اتفاقی که می‌تواند زیرساخت‌های شهری و کشاورزی را به شدت تهدید کند.
پرسش‌های پرتکرار
سوپر النینو چیست و چه تفاوتی با النینو معمولی دارد؟
النینو معمولی با افزایش دمای ۰.۵ تا ۱ درجه در اقیانوس آرام ایجاد میشود، اما سوپر النینو بسیار شدیدتر است و امسال افزایش دمای آن بین ۱.۸ تا ۳ درجه ثبت شده که منجر به تغییرات اقلیمی شدیدتر میشود.
احتمال وقوع بارشهای شدید در پاییز گیلان چقدر است؟
بر اساس پیشبینیهای بلندمدت مدیرکل هواشناسی گیلان، احتمال وقوع سناریوهای بارشهای فراتر از نرمال بین ۶۰ تا ۷۰ درصد است.
کدام شهرها در گیلان سابقه بارشهای حدی داشتهاند؟
شهرهای آستارا و رودسر (هر دو ۳۲۰ میلیمتر)، املش (۱۱۷ میلیمتر در ۶ ساعت) و رشت (۸۴ میلیمتر در ۲.۵ ساعت) سابقه ثبت بارشهای شدید در بازههای زمانی کوتاه را دارند.
بازپینگ: حاشیه حذف مصاحبه CNN پرتغال؛ رونالدو جنجالساز شد